Jaka ryba na obiad?

Dorsze żyją w zimnych wodach, często na głębokości 500 - 600 metrów. Ogromne stada migrują setki kilometrów pomiędzy miejscem rozmnażania a miejscem żerowania. Dojrzała samica dorsza potrafi złożyć nawet kilka milionów ziaren ikry. Niestety tylko z nielicznych wyrosną dorosłe osobniki.

WYSTĘPOWANIE
Bałtyk, Morze Północne i północny Atlantyk od Morza Barentsa aż po zachodnie wybrzeże Francji. W Bałtyku występują dwa stada dorszy – wschodnie i zachodnie, które odbywają tarło w różnym czasie.

STAN
Bałtyckie stado wschodnie dorsza odbudowuje się, po wielu latach niskiej liczebności. Według najnowszych danych, dorsza z tego stada jest obecnie trzy razy więcej niż w roku 2006. Stado zachodnie utrzymuje się na stabilnym, ale nadal niskim poziomie. Stan populacji dorsza poprawił się dzięki mądremu, perspektywicznemu zarządzaniu zasobami tego gatunku, działaniom na rzecz dostosowania skali połowów do wielkości zasobów, skutecznemu systemowi kontroli, który wyeliminował w dużej mierze nielegalne połowy oraz sprzyjającym warunkom środowiskowym.

Gładzica jest charakterystyczną ryba przybrzeżną, która preferuje przede wszystkim otwarte piaszczyste i gliniaste dno, od brzegu aż do około 200 m głębokości.

Gładzica jest drapieżnikiem. Jej dietę stanowią małże, wieloszczety oraz różne skorupiaki. Jest aktywna rano i w nocy, większość dnia spędza natomiast zakopana w dnie. Gładzica może dożyć 50 lat, większość osobników jest jednak wyławiana o wiele wcześniej. Zanieczyszczenia wód i obszarów przybrzeżnych spowodowały zniszczenie wielu siedlisk tej ryby.

WYSTĘPOWANIE
Wzdłuż całego zachodniego wybrzeża Europy, także w części Morza Śródziemnego, u wybrzeży Islandii i w Bałtyku. Najważniejsze miejsce rozmnażania się gładzic znajduje się u wybrzeży Belgii i Holandii.

STAN
Zasoby gładzicy w Morzu Północnym odbudowują się. Liczebność populacji gładzicy w Bałtyku zależy od napływu tych ryb z cieśnin duńskich.

Halibut jest żarłoczną rybą drapieżną, która poluje na dorsze, plamiaki i inne ryby denne. Zapuszcza się także w wyższe warstwy wody. Halibut atlantycki może osiągać długość 3 - 4 metrów i ważyć ponad 300 kg.

WYSTĘPOWANIE
Wybrzeże Norwegii, Szkocja, Grenlandia, Nowa Fundlandia, Irlandia i Morze Barentsa. W Norwegii jest także hodowany.

STAN
Powolny wzrost i późne dojrzewanie płciowe sprawiają, że halibut jest bardzo wrażliwy na nadmierne połowy. Prawie wszędzie populacje tego gatunku są zagrożone. W naszych sklepach najczęściej możemy spotkać halibuta z populacji grenlandzkich. Jest to tzw. halibut niebieski lub halibut mniejszy (Reinhardtius hippoglossoides). Gatunek ten jest dużo mniejszy - osiąga maksymalnie do 120 cm długości i 45 kilogramów.

Homar norweski większość czasu spędza w tunelach i dziurach wydrążonych w miękkim dnie na głębokości od 30 do 250 metrów.

Gatunek ten żerować zaczyna w nocy. Swoje ofiary odnajduje za pomocą węchu, którego receptory umieszczone są na końcach czułków. Samice składają jaja co drugi rok. Dojrzałość płciową homar norweski osiąga dopiero w wieku 3-5 lat, mierząc zaledwie 10 cm. Dorosły samiec może mieć 24 cm długości od kolca czołowego po koniec ogona. Samice są nieco mniejsze.

WYSTĘPOWANIE
Cała europejska część wybrzeża Atlantyku, od Norwegii po Portugalię.

STAN
Populację homara norweskiego występujące w Europie Północnej nie są dziś uznawane za przełowione, w przeciwieństwie do bardzo zmniejszających się zasobów w południowo–wschodnim Atlantyku, wzdłuż wybrzeży Hiszpanii i Portugalii.

Kraby żyją na skalistych dnach blisko brzegu, na głębokości do 30 m.

Liczba łowionych na terenie Wielkiej Brytanii krabów wzrosła od roku 1960 pięciokrotnie. Dlatego też naukowcy ostrzegają przed nadmierną presją rybołówstwa na ten gatunek. Aby przeciwdziałać przełowieniu stosuje się różne ograniczenia, m.in. zwiększa się wymiar ochronny dla tego gatunku.

WYSTĘPOWANIE
Wybrzeże Norwegii, cieśniny duńskie, wybrzeża Morza Północnego, Morze Śródziemne.

STAN
Brak danych na temat stanu zasobów.

Krewetki północne żyją na dnach utworzonych z miękkich osadów, na głębokości 50 - 500 metrów. Rozmnażają się jesienią, a samice przechowują zapłodnioną ikrę przez całą zimę.

Krewetki te często występują jako „owoce morza” w restauracjach. Chociaż dorosłe krewetki północne mogą osiągać 16 – 17 cm długości, zazwyczaj są mniejsze niż krewetki tropikalne.

WYSTĘPOWANIE
Morze Północne, Morze Barentsa, Islandia, Grenlandia, Nowa Funlandia oraz północny Ocean Spokojny.

STAN
Populacje krewetki północnej uznawane są za stabilne. Tym niemniej połowy tego gatunku, wykonywane metodą trałowania dennego, wiążą się z dużą liczbą przypadkowo złapanych ryb i innych morskich organizmów i mogą powodować uszkodzenia dna.

Łosoś może osiągać 150 cm długości i ważyć do 45 kg. Rzadko spotyka się jednak ryby większe niż 20 kg.  W polskich sklepach spotkać możemy trzy odmiany tej ryby: łososia bałtyckiego, łososia norweskiego pochodzącego z hodowli oraz łososia pacyficznego.

Przed wojną łosoś bałtycki w Polsce występował od Bałtyku do Dunajca i od Niemna po Drawę. Po wojnie zaczęło go ubywać i dziś doszło do tego, że praktycznie wyginął, przede wszystkim w efekcie budowy zapór na rzekach i zanieczyszczenia wód. Śmierć tego gatunku to prawdziwy dramat dla przyrody, oznacza bowiem negatywne skutki dla pozostałych organizmów żyjących w danym środowisku. WWF podjął działania zmierzające do ponownego wprowadzenia łososia bałtyckiego do polskich rzek, przede wszystkim do Wisły.

WYSTĘPOWANIE
Północny Atlantyk, Bałtyk, niektóre rzeki w północnej Europie i Ameryce Północnej.

STAN
Populacje dzikiego łososia bałtyckiego są nieliczne, ale dzięki zastosowanym środkom ochronnym i próbom restytucji jest nadzieja, że dzikich łososi w Bałtyku będzie przybywać. Populacja łososia pacyficznego poławianego u wybrzeży Alaski jest stabilna – poławiane tam ryby posiadają certyfikat MSC.

Mintaj należy do rodziny ryb dorszowatych i podobnie jak dorsz posiada trzy płetwy grzbietowe i wąsy.

Mintaj zamieszkuje zarówno wody płytkie, jak i 200 metrowe głębiny. W ciągu dnia przemieszcza się pomiędzy dnem morza a powierzchnią wody. Stosunkowo szybko rośnie, żyje nawet 17 lat, żywi się głównie krylem, skorupiakami i innymi rybami. Mintaj jest jedną z najważniejszych ryb dla światowego rybołówstwa. Łowiony jest głównie przez Japończyków, Koreańczyków, Amerykanów i Rosjan. Samice często są chwytane podczas okresu godowego dla ikry, a mięso mintaja wykorzystywane jest do produkcji paluszków rybnych, filetów, a także jako surimi – imitacja mięsa z kraba.

WYSTĘPOWANIE
Mintaj to północno – pacyficzny ekologiczny odpowiednik atlantyckiego dorsza, występujący w zimnych wodach wzdłuż zachodniego wybrzeża Ameryki i wschodniego wybrzeża Azji.

STAN
Jedynie stada mintaja w północnym Pacyfiku są stabilne. Niektóre z nich uzyskały certyfikat MSC.

Pstrąg tęczowy pochodzi z wód Pacyfiku Ameryki Północnej i z Azji Północno-Wschodniej, ale został sprowadzony do Europy już w latach osiemdziesiątych XIX wieku.

Pstrąg tęczowy zaliczany jest do łososi pacyficznych. Zwany jest popularnie tęczakiem. Pstrąg tęczowy jest w Polsce wyłącznie rybą hodowlaną, a zarybianie nim wód publicznych jest nielegalne. Jego rozród w naszych warunkach klimatycznych w środowisku naturalnym jest praktycznie niemożliwy. Hodowany jest najczęściej w stawach.

Sandacz jest cenionym przez konsumentów gatunkiem ryb. Preferuje mętne, żyzne zbiorniki, ale można go też spotkać w głębokich wodach.  

Sandacz to drapieżnik o bardzo dobrym wzroku, dostosowanym do słabej widoczności w mętnych wodach, w których żyje. Ryby te mogą osiągać bardzo duże wymiary – ponad 1 metr długości i 15 kg wagi, choć takie sztuki to rzadkość. Sandacz ważący 4 - 5 kg uznawany jest za dobrą zdobycz.

WYSTĘPOWANIE
Słodkie wody śródlądowe i słonawe zalewy wybrzeży Morza Bałtyckiego, Czarnego, Kaspijskiego i Azowskiego. Zachodnią granicę jego występowania stanowi rzeka Łaba. W Polsce środkowe i dolne brzegi rzek, słonawe zatoki i zalewy przymorskie oraz jeziora położone na północy kraju. Sandacze są także hodowane w sztucznych stawach.

STAN
Brak jest wystarczających danych naukowych dotyczących stanu populacji sandacza w przybrzeżnych wodach Bałtyku oraz w zbiornikach słodkowodnych.

Sieja i sielawa stanowią grupę niemal identycznych podgatunków ryb. Należą do rodziny łososiowatych.

W Europie występuje wiele podgatunków i form siei. Obok siei żyjącej w rzekach i jeziorach, występuje także podgatunek migrujący, tak zwana sieja rzeczna, którą spotykamy wzdłuż wybrzeża Bałtyku. W okresie tarła, podobnie jak inne łososiowate, wędruje ona do zalewów i dolnego biegu rzeki. Pora tarła jest bardzo różna zależnie od typu wód, najczęściej jednak jest to okres od września do grudnia. Również populacje zamieszkujące jeziora podejmować mogą wędrówki tarłowe do wpadających do nich rzek.

Sielawa jest rybą, która żyje w ławicach w dużych jeziorach i Morzu Bałtyckim. Populacje z północnego Bałtyku wpływają do rzek na rozród. Białe mięso sielawy jest smaczne i wysoko cenione. W sklepach można kupić sielawę świeżą, wędzoną i konserwowaną.

WYSTĘPOWANIE
Zarówno sieja, jak i sielawa występują w jeziorach oraz Morzu Bałtyckim. W czasie tarła wędrują do rzek.

STAN
Populacje siei i sielawy wzdłuż wybrzeża Bałtyku uległy ostatnio zmniejszeniu. Występują jednak lokalne odmiany, których populacje odbudowują się.

Śledź występuje w bardzo wielu osobnych populacjach, które różnią się między sobą osiąganymi wymiarami, obszarem występowania oraz czasem przystąpienia do rozrodu.

Ławice śledzia osiagają największe na świecie rozmiary. W ciągu dnia śledź występuje przy dnie, a nocą przebywa w pośrednich lub górnych warstwach wody. Śledź zamieszkujący środkową część Bałtyku to sałaka (Clupea harengus membran), czyli śledź bałtycki (odmiana śledzia oceanicznego). Sałaka jest zdecydowanie mniejsza, mniej tłusta i dojrzewa wcześniej od innych odmian śledzia oceanicznego.

WYSTĘPOWANIE
Śledź występuje w wodach oceanicznych i słonawych. Jest rybą często spotykaną w Bałtyku.

STAN
Liczebność populacji śledzia bałtyckiego w centralnej części Bałtyku, w Zatoce Fińskiej i Botnickiej zmniejsza się. Przełowione są stada śledzia w zachodniej Szkocji i Irlandii. 

Czy wiesz, że?

• Połowy śledzia w Norwegii w latach 60. i 70. były prowadzone tak intensywnie, że populacja uległa załamaniu. Powrót do stabilnej liczebności zajął 20 lat. Populacja ta otrzymała certyfikat MSC.
• Śledź z Morza Północnego także był przełowiony. W 1977 roku jego połowy zostały wstrzymane. Odbudowa zasobów zajęła 10 lat.

Wszystkie gatunki tuńczyków są popularne w handlu, a wiele populacji jest przełowionych. Podczas połowów tuńczyków często ma miejsce przyłów innych organizmów - w tym delfinów i żółwi morskich.

Największy złapany dotychczas osobnik tuńczyka miał 5 metrów długości i 900 kg wagi. Obecnie tak duże osobniki to rzadkość – głównie za sprawą intensywnych połowów. Za „okaz” uważa się obecnie tuńczyki mierzące „zaledwie” ok. 3 metrów i ważące ok. 300 kg.

WYSTĘPOWANIE
Głównie tropikalne akweny Atlantyku, Pacyfiku i mórz przyległych (np. Morza Śródziemnego), ale czasem też Morze Północne i Morze Barentsa.

STAN
Wiele gatunków tuńczyka znajduje się  pod ogromną presją i jest na skraju wyginięcia.

Czy wiesz, że?
Tuńczyk błękitnopłetwy jest gatunkiem ciepłokrwistym. Dzięki bardzo szybkiemu metabolizmowi i niezwykle wydajnemu systemowi wymiany ciepła jego ciało ma wyższą temperaturę, niż otaczająca je woda. Tuńczyk błękitnopłetwy jest jedną z najszybszych ryb – może rozpędzić się do 80 km/h.

Turbot żyje na kamienistym i piaszczystym dnie na głębokości 20-70 metrów. Dojrzały płciowo turbot może osiągać 1 metr długości i 25 kg wagi.

Turbot jest drogą rybą, a ponieważ nigdzie nie występuje w dużych ilościach, stanowi cenny połów uboczny przy okazji połowu innych ryb. Często pada także ofiarą przyłowu podczas trałowania i połowów linami. Łowiony jest głównie podczas okresu rozrodczego. Samce rzadko osiągają 30 cm długości. Ponieważ to właśnie ta długość określona jest jako minimalna długość pozwalająca na połów, 9 na 10 łowionych turbotów to samice.

WYSTĘPOWANIE
Od północno-wschodniego Atlantyku aż po koło podbiegunowe, a także Bałtyk i Morze Północne. W Hiszpanii turbot jest rybą hodowlaną.

STAN
Populacja turbota w Morzu Północnym i cieśninach duńskich gwałtownie się zmniejsza. Widoczne są oznaki odbudowy zasobów turbota w Bałtyku, jednak połowy nadal prowadzone są na zbyt wysoką skalę.

Panga jest słodkowodnym, tropikalnym gatunkiem ryby. Jej dużym walorem jest łatwość hodowli. W Polsce jest niezwykle popularna, zarówno w sklepach, jak i w restauracjach. Ze względów marketingowych, pangą nazywa się także wiele innych azjatyckich gatunków ryb.

W handlu nazwą tą określa się np. morski gatunek Megalaspis cordyla i sprowadzanego z wietnamskich hodowli suma cekinowego (Pangasius hypophtalmus). Do grupy tych ryb należy także tilapia - hodowana od ponad 3000 lat na terenie Afryki.

WYSTĘPOWANIE
W naturze w delcie Mekongu w południowo–wschodniej Azji. Hodowana w stawach lub w specjalnych klatkach umieszczonych w nurcie rzek w wielu rejonach Azji.

STAN
Nie ma dokładnych danych naukowych na temat stanu zasobów pangi w naturze. Przyjmuje się jednak, że są one niskie. W przeszłości sposób zarządzania hodowlami pangi powodował ogromne straty dla środowiska. Obecnie, dzięki działaniom na rzecz spełnienia zasad zrównoważonej, przyjaznej środowisku hodowli, negatywne oddziaływanie aktywności związanych z produkcją tego gatunku jest sukcesywnie ograniczane.